Otvaranje izložbe
Reci: Art - Otpad kao resurs
Dan planete Zemlje
Sreda, 22. april 2026, u 19 časova
Autor izložbe i kataloga: Ivana Vojt, viša kustoskinja
Nova tematska izložba Muzeja afričke umetnosti „Reci: Art – Otpad kao resurs” kroz umetničke i zanatske prakse ukazuje na jedan od ključnih globalnih izazova – posledice sve veće količine otpada i mogućnosti njegove transformacije u vredan resurs.
Polazeći od činjenice da su ubrzana urbanizacija, rast stanovništva i promene potrošačkih navika doveli do dramatičnog povećanja otpada širom afričkog kontinenta, izložba predstavlja kreativne odgovore pojedinaca, udruženja i kompanija koji ovaj problem pretvaraju u priliku. U fokusu su upotrebni predmeti, nakit i suveniri nastali od industrijskog čvrstog otpadnog materijala u podsaharskoj Africi, koji svedoče o inovativnim pristupima održivosti i ekonomskoj snalažljivosti.
Izložba se zasniva na zbirci Muzeja afričke umetnosti, koja je od 1977. godine kontinuirano obogaćivana predmetima od recikliranih materijala, a za ovu priliku značajno je proširena novim nabavkama i donacijama iz više afričkih zemalja. Poseban doprinos daju predmeti prikupljeni tokom terenskog istraživanja u Tanzaniji koje je 2024. godine omogućila agencija Disko travel, kao i radovi iz privatnih kolekcija i darovi saradnika i prijatelja muzeja. Zbirka je ovom prilikom uvećana za stotinu novih predmeta.
Tematske celine organizovane su prema vrsti materijala od kojeg su predmeti sačinjeni: plastična, metalna i staklena ambalaža, tekstil, papir, pa čak i gumene japanke. Autorka postavke, Ivana Vojt, time ukazuje na poreklo ovih materijala u globalnoj industrijskoj proizvodnji, ali i na kreativne načine njihove ponovne upotrebe. Otvarajući pitanja odnosa globalne ekonomije i lokalnih zajednica, izložba pozicionira Afriku kao važnu tačku u svetskim tokovima otpada i održivih praksi.
Naziv izložbe upućuje na dvostruki poziv: da se o problemu otpada govori jasno i glasno („reci”), ali i da se prepozna umetnički i zanatski potencijal predmeta nastalih njegovom reciklažom („art”). Posude od papira iz Esvatinija, skulpture od đonova japanki iz Kenije, sandale od gume motocikla iz Tanzanije, staklene perle iz Gane i korpe od plastičnih kesa iz Burkine Faso samo su neki od predmeta koje posetioci mogu videti na izložbi. Ovi radovi istovremeno svedoče o kreativnosti i predstavljaju važan izvor egzistencije za brojne zajednice, što je dodatno istaknuto u video-radovima koji čine deo postavke.
Izložbu prati bogat program koji uključuje edukativne aktivnosti, radionice i panele o održivom razvoju, kao i saradnje sa relevantnim institucijama i inicijativama. Među njima su program „ReciSkulptUra”, realizovan u saradnji sa kompanijama Nestle i Sekopak, kao i zajedničke aktivnosti sa Beogradskom nedeljom mode na temu reciklaže i održive mode.
Muzej afričke umetnosti ovom izložbom nastavlja da istražuje savremene društvene teme kroz prizmu umetnosti, podstičući dijalog o odgovornosti, kreativnosti i mogućnostima održive budućnosti. Svako delo nosi priču o zajednici, tradiciji i kreativnom otporu prema dominantnim obrascima potrošačkog društva, pokazujući da otpad može postati polazište novog ciklusa stvaranja. Izložba se time pozicionira kao platforma za kritičko promišljanje odnosa između materijala, životne sredine i kulture, otvarajući dijalog o globalnim tokovima otpada, položaju Afrike u tim procesima, kao i značaju društveno odgovornih praksi i inicijativa usmerenih ka očuvanju životne sredine.
Izložba traje do 15. septembra 2026.
