Nova tematska izložba
MAU KAD MASKE ZAPLEŠU: PREDMETI IZ ZBIRKI MAU U SVETLU ŽIVOG NASLEĐA BURKINE FASO
Otvaranje: četvrtak, 19. novembar 2026. godine, u 18 časova
Autorka izložbe: Aleksandra Gačić
Šta se dešava kada muzejska maska oživi kroz pokret, ples i ritam? Kakva značenja nosi izvan izložbene vitrine i kakvu ulogu ima u životu zajednica iz kojih potiče? Upravo ova pitanja otvara nova tematska izložba „Kad maske zaplešu: Predmeti iz zbirki MAU u svetlu živog nasleđa Burkine Faso”, autorke Aleksandre Gačić, koja publiku Muzeja afričke umetnosti upoznaje sa bogatim i raznolikim tradicijama maskarada ove zapadnoafričke zemlje.
Maskerade – ritualni performansi koji objedinjuju maske, kostime, ples i muziku – predstavljaju značajan oblik nematerijalnog kulturnog nasleđa. U središtu izložbe nalazi se maska, vizuelno ekspresivan, pažljivo rezbaren i ukrašen predmet koji svedoči o bogatstvu umetničkih izraza i simboličkih značenja u kulturama različitih zajednica centralne i južne Burkine Faso. Međutim, njena uloga daleko prevazilazi vizuelnu formu: svoje puno značenje maska dobija tek kroz pokret, kao deo složenog ritualnog performansa. Tada ona postaje posrednik između zemaljskog i duhovnog sveta, pojedinca i zajednice, mladih i starih, povezujući nasleđene vrednosti sa savremenim društvenim i kulturnim životom.
Izložba predstavlja maske iz zbirki Muzeja afričke umetnosti, većinom prikupljene tokom diplomatskog boravka Vede Zagorac i dr Zdravka Pečara u zemljama zapadne Afrike – Maliju i tadašnjoj Gornjoj Volti (današnjoj Burkini Faso) – šezdesetih i sedamdesetih godina 20. veka. Postavku dopunjuju bronzani ukrasi i batik slike iz muzejskih zbirki, kao i poštanske marke i razglednice, koji pružaju širi uvid u društveni, istorijski i kulturni kontekst ovih tradicija.
Posebnu vrednost izložbi daje arhivska i savremena video-građa, koja omogućava da se maske sagledaju u njihovom izvornom kontekstu – kao deo živih ceremonija, rituala i svečanosti. Prikazani su odabrani snimci iz arhive Kristofera D. Roja (1947–2019), istoričara umetnosti i profesora Univerziteta u Ajovi, koji dokumentuju tradicije maskerada u Burkini Faso od šezdesetih godina 20. veka do prve decenije 21. veka. Istorijsku građu dopunjuju savremeni snimci festivalskih maskerada koje je zabeležila turistička organizacija „Kumakonda”.
Značajan doprinos realizaciji izložbe i pratećeg kataloga pružila je saradnja sa stručnjacima iz Burkine Faso, uspostavljena uz dragocenu podršku Ambasade Burkine Faso u Beču, čija tumačenja omogućavaju neposredniji uvid u savremeni život i očuvanje ovih tradicija. Dr Leons Ki, izvršni sekretar Udruženja za zaštitu maski i očuvanje tradicija maski (ASAMA), predstavio je istoriju i značaj festivala FESTIMA, koji okuplja nosioce maskeradnih tradicija zapadne Afrike. Mikael Bunđoa Lompo, muzejski kustos, osvetlio je ulogu Nacionalnog muzeja Burkine Faso u očuvanju i predstavljanju ovog nasleđa, dok je Aguibu Bugobali Sanu, koreograf i vanredni profesor na Grinel koledžu u Ajovi, ukazao na razvoj maskeradnog plesa, od ritualnog performansa do savremenog scenskog izvođenja.
Povezujući muzejske predmete, arhivske snimke i savremena svedočanstva, izložba „Kad maske zaplešu” poziva posetioce da masku ne posmatraju samo kao umetnički predmet, već i kao deo živog kulturnog nasleđa koje nastavlja da se razvija, obnavlja i prenosi kroz generacije.
Izložba je postavljena do kraja februara 2027. godine.
