Putujuće izložbe

’OVO NIJE RAT’ – Oslobođenje duha i zemlje, u mastilu i na delu

Gostujuća izložba MAU

Lokacije:

Galerija Doma kulture studentski grad, Beograd

8-22. decembar 2021.

Zgrada Nacionalne opere i baleta, Skoplje, Makedonija

24. novembar – 16. decembar 2022.

Kustoskinje izložbe:

Emilia Epštajn i Ana Knežević

Stručni saradnik na identifikaciji određenih fotografija:

Bedredin Buajša

O Izložbi

Galerija Doma kulture studentski grad, Beograd

8-22. decembar 2021.

Izložba „’OVO NIJE RAT’ – Oslobođenje duha i zemlje, u mastilu i na delu“ nastala je 2021. godine na poziv Ivana Velisavljevića, urednika programa arhiva DKSG, kao izložba koja prati Festival Alternative Film/Video i temu „Nesvrstani“.

Izložba je otvorena 8. decembra na godišnjicu smrti Franca Fanona.

Izložba „OVO NIJE RAT“ – Oslobođenje duha i zemlje, u mastilu i na delu kreće od ikonične fotografije iz foto-dokumentacije Muzeja afričke umetnosti, na kojoj je zabeležen susret Franca Fanona, psihoanalitičara i filozofa sa Martinika, Omara Usedika, lidera alžirske borbe za nezavisnost i Zdravka Pečara, osnivača MAU u Beogradu, ali pre svega svedoka i učesnika u aližirskom ratu za oslobođenje.

Fotografija je snimljena 1960/61. godine u stanu Franca Fanona, tadašnjeg predstavnika privremene alžirske vlade u Tunisu, gde su se okupljali brojni učesnici Alžirskog rata za nezavinost (1954-1962) u živoj razmeni revolucionarnih ideja.

Fanon, Usedik i Pečar u Fanonovom stanu u Tunisu (1960)
Dokumentacija MAU

Zdravko Pečar je nakon povratka iz Tunisa/Alžira, odbranio doktorsku disertaciju i ubrzo zatim objavio knjigu na osnovu svog rada „Alžir do nezavisnosti“, a Fanonov esej „Alžir skida veo” predstavlja jednu od glavnih potki italijansko-alžirske produkcije filma „Bitka za Alžir” (1966), Đila Pontekorva, snimljenog tek nekoliko godina po oslobođenju Alžira. Zahvaljujući saradnji sa produkcijskom kućom Casbah Entertainment, izložba prikazuje i kustosku selekciju fanonovskih filmskih sekvenci koje ponajviše ilustruju ulogu i poziciju Alžirki u ratu za oslobođenje, ujedno dajući omaž Jasefu Sadiju (1928-2021), po čijim je memoarima snimljen ovaj neverovatan film, u kome on pod imenom Džafar glumi samoga sebe.

Alžirska bitka, poster
Dokumentacija MAU

Heroji i heroine koji su i sami bili realni istorijski protagonisti ključnog događaja dekolonizacije Alžira, ujedno su i nit koja spaja Fanona, Pečara, Pontekorva... ali i druge igrače, poput Vede Zagorac, koja je u to vreme bila ataše za kulturu u ambasadi Jugoslavije u Tunisu. Izlaganjem dokumenata, fotografija, publikacija i drugih materijala, predstavlja svedočanstva aktivnog jugoslovenskog prisustva u Alžiru, a pre svega dr Zdravka Pečara i Vede Zagorac – na prvim linijama borbe za dekolonizaciju Afrike.

Glasilo El Mudžahid, Biblioteka MAU
Foto: Vlada Popović

Zašto ne „rat“...

Alžirski rat bio je jedan od najdužih i najkrvavijih ratova za dekolonizaciju, delom zato što se Alžir smatrao sastavnim delom Francuske. Dugo su ga pratile sintagme poput „rat bez imena“, „rat neizrecivog naziva“, ili su korišćeni epiteti „događaji“, „oružana akcija“, „policijska operacija“, „akcije za održanje reda“, „operacije za obnavljanje građanskog mira“ ili „mirovne operacije“ – sve samo ne rat, naziv za masovno žrtvovanje ljudi na obe strane; samo ne pobuna autohtonog stanovništva zarobljenog u jednom rasističkom društvu u kojem je dominirao eksploatatorski odnos kolona (evropskih doseljenika) prema muslimanskom stanovništvu; sve samo ne jedna velika obmana jednakog pripadanja francuskoj naciji. U tom smislu, autorke izložbe su smatrale da je apsolutistički, zaslepljeni i nepokolebljiv karakter rasističke svesti i čitave jedne istorije kolonizacije najbolje izražen u sintagmi „ovo nije rat“.

Otvaranje izložbe u Galeriji DKSG

Postavka u Galeriji DKSG

Zgrada Nacionalne opere i baleta, Skoplje, Makedonija

24. novembar – 16. decembar 2022.

Ideja rada na temi Alžirske borbe za nezavisnost na osnovu arhivskog i dokumentarnog materijala u MAU nakon izložbe u decembru 2021. godine, doživljava svojevrsnu razradu za potrebe izlaganja u okviru međunarodne izložbe i javnog programa „NA ČIJOJ SI STRANI?: O nesvrstanoj dekolonijalnoj konstelaciji”, kustoskinja Ivane Vaseve i Bojane Piškur, u okviru AKTO festivala u Skoplju (24. novembar – 16. decembar 2022). Izložba je otvorena u izvanrednom prostoru Nacionalne opere i baleta, a prateći govorni programi u Centru Jadro (prezetnacija kustoskinja Ane Knežević i Emilije Epštajn, od 42. minuta).

Plakat izložbe
Dizajn: Koma design studio

Ovom prilikom izložba „OVO NIJE RAT” kao deo međunarodne izložbe sa velikim brojem učesnika, poprimila je formu svojevrsnog performativnog arhiva, kroz spajanje medijski različitih arhivskih materijala koji prate antikolonijalnu misao i delo Zdravka Pečara i Vede Zagorac vezanu za oslobođenje Alžira, kao i njenu sponu sa Francom Fanonom. Poseban fokus izložbe predstavljala je pozicija žena u Alžirskom ratu, kao i video rad savremene alžirske umetnice Amine Zubir pod nazivom „LOVE ALL WOMEN LIKE YOU LOVE YOUR MOTHER”.

Tom prilikom priređeno je i posebno izdanje posvećeno izložbi.